Badania profilaktyczne dla mężczyzn: co i kiedy sprawdzać?
Mężczyzna
Mężczyźni rzadziej niż kobiety chodzą do lekarza bez wyraźnego powodu. Tymczasem nadciśnienie, cukrzyca typu 2 czy podwyższony cholesterol długo nie dają objawów. Podstawowy zestaw badań dla mężczyzny to pomiar ciśnienia, morfologia, glukoza i lipidogram. Z wiekiem dochodzą badania w kierunku nowotworów jelita grubego i prostaty. Częstotliwość badań warto ustalić z lekarzem rodzinnym.
Jakie badania warto robić po 20. roku życia?
- Ciśnienie tętnicze: co najmniej raz w roku. Można je zmierzyć w aptece albo w domu.
- Morfologia krwi i badanie ogólne moczu: raz w roku albo co dwa lata.
- Samobadanie jąder: raz w miesiącu. Rak jądra najczęściej dotyczy młodych mężczyzn, między 15. a 40. rokiem życia. Badaj jądra po ciepłym prysznicu. Każde nowe zgrubienie, guzek albo uczucie ciężkości zgłoś lekarzowi.
- Kontrola stomatologiczna: co pół roku.
Co dochodzi po 40. roku życia?
- Lipidogram: cholesterol całkowity, LDL, HDL i trójglicerydy. Przy prawidłowym wyniku zwykle co kilka lat, przy podwyższonym częściej.
- Glukoza na czczo: po 45. roku życia co najmniej co trzy lata. Częściej, gdy masz nadwagę, mało się ruszasz albo ktoś w rodzinie choruje na cukrzycę.
- Badanie wzroku z pomiarem ciśnienia w oku: co dwa, trzy lata, ze względu na ryzyko jaskry.
- EKG: według zaleceń lekarza, zwłaszcza przy nadciśnieniu, paleniu tytoniu albo chorobach serca w rodzinie.
Jakie badania po 50. roku życia?
- Kolonoskopia: podstawowe badanie w profilaktyce raka jelita grubego. NFZ prowadzi program badań przesiewowych dla osób w określonym wieku. O skierowanie i aktualne zasady zapytaj lekarza rodzinnego. Przy raku jelita grubego w najbliższej rodzinie badanie wykonuje się wcześniej.
- Prostata: porozmawiaj z lekarzem o badaniu PSA i badaniu urologicznym. Przy raku prostaty u ojca lub brata rozmowę o badaniach warto odbyć już po 45. roku życia.
- Densytometria: u części mężczyzn po 50. roku życia, na przykład przy długim leczeniu sterydami, ocenia ryzyko osteoporozy.
Jakie objawy wymagają wizyty u lekarza bez czekania na badania?
- krew w stolcu lub w moczu,
- częste oddawanie moczu w nocy albo słaby strumień moczu,
- niewyjaśniony spadek masy ciała,
- ból w klatce piersiowej i duszność przy wysiłku,
- guzek w jądrze lub w innym miejscu ciała,
- zmiana wyglądu znamienia na skórze.
Jak zorganizować badania bez wysiłku?
Wybierz jeden stały termin w roku, na przykład miesiąc urodzin, i wtedy umawiaj podstawowe badania. Wyniki przechowuj w jednym miejscu, na przykład w Internetowym Koncie Pacjenta. Lekarz zobaczy wtedy, jak zmieniają się z roku na rok. Na pierwszą wizytę zabierz informację o chorobach rodziców i rodzeństwa, bo od nich zależy, które badania zrobić wcześniej.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza.


