Witamina D jesienią i zimą: kiedy i ile suplementować?
Zdrowie
Od października do marca w Polsce słońce stoi zbyt nisko, żeby skóra wytworzyła wystarczająco dużo witaminy D. Dlatego w tym okresie większość dorosłych powinna ją przyjmować z suplementem. Polskie zalecenia z 2023 roku podają dla zdrowych dorosłych dawkę 1000–2000 j.m. dziennie, zależnie od masy ciała. Dawkę najlepiej dobrać z lekarzem po badaniu poziomu witaminy D we krwi.
Do czego organizmowi potrzebna jest witamina D?
Witamina D pomaga wchłaniać wapń i fosfor, więc odpowiada za mocne kości i zęby. Bierze udział w pracy mięśni i układu odpornościowego. Jej długotrwały niedobór u dzieci zaburza rozwój kości, a u dorosłych sprzyja osteoporozie.
Dlaczego zimą trudno o witaminę D?
Większość witaminy D organizm wytwarza w skórze pod wpływem promieni UVB. W naszej szerokości geograficznej jest ich wystarczająco tylko od maja do września, w godzinach 10–15, przy odsłoniętych przedramionach i nogach. Jesienią i zimą słońce świeci pod zbyt małym kątem, a do tego nosimy grube ubrania. Z jedzenia pokrywamy tylko część zapotrzebowania.
Ile witaminy D przyjmować?
Zalecenia dla Polski z 2023 roku podają takie dawki dla osób zdrowych, gdy brakuje słońca:
- Dorośli 19–65 lat: 1000–2000 j.m. dziennie, od września do kwietnia, a cały rok przy małej ilości czasu na słońcu.
- Seniorzy 65–75 lat: 1000–2000 j.m. dziennie przez cały rok.
- Osoby po 75. roku życia: 2000–4000 j.m. dziennie przez cały rok.
- Osoby z otyłością: dawka wyższa niż dla osób z prawidłową masą ciała, ustalana z lekarzem.
Dawki dla dzieci, kobiet w ciąży i osób z chorobami przewlekłymi ustala lekarz lub farmaceuta.
Czy warto zbadać poziom witaminy D?
Tak, zwłaszcza przed suplementacją wyższymi dawkami. Badanie nazywa się 25(OH)D i wymaga zwykłego pobrania krwi. Wynik pokaże, czy masz niedobór, i pozwoli dobrać dawkę. Po kilku miesiącach przyjmowania warto powtórzyć badanie.
Czy witaminą D można się przedawkować?
Tak, choć przy dawkach z zaleceń zdarza się to rzadko. Problem pojawia się zwykle przy wysokich dawkach przyjmowanych miesiącami bez kontroli. Nadmiar podnosi poziom wapnia we krwi. Objawy to między innymi nudności, osłabienie, wzmożone pragnienie i częste oddawanie moczu. Nie łącz kilku preparatów z witaminą D, na przykład suplementu i tranu, bez sprawdzenia łącznej dawki.
W jakich produktach jest witamina D?
- tłuste ryby morskie: łosoś, śledź, makrela, sardynki,
- tran,
- żółtka jaj,
- produkty wzbogacane, na przykład niektóre margaryny i napoje roślinne.
Ryby dwa razy w tygodniu to dobry nawyk, ale zimą sama dieta zwykle nie wystarczy.
Jak przyjmować suplement?
Witamina D rozpuszcza się w tłuszczach. Przyjmuj ją z posiłkiem, który zawiera trochę tłuszczu, na przykład ze śniadaniem z jajkiem lub awokado. Wybieraj preparaty z jasno podaną dawką w jednej kapsułce lub kropli. Jeśli przyjmujesz leki na stałe, zapytaj farmaceutę o możliwe interakcje.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza.


